Sử dụng trình quản lý mật khẩu để bảo vệ tài khoản và tài sản online đã dần trở thành một thói quen của người dùng internet. Các phần mềm quản lý mật khẩu giúp tạo và lưu trữ các mật khẩu dài, phức tạp cho mỗi tài khoản trực tuyến của bạn giúp ngăn chặn các cuộc tấn công mật khẩu của tội phạm mạng. Nhưng đâu là trình quản lý mật khẩu thích hợp? Và trình quản lý mật khẩu có an toàn không? Hãy đọc bài viết này để biết những ưu và nhược điểm của trình quản lý mật khẩu trực tuyến.

Trình quản lý mật khẩu trực tuyến là gì?

Về bản chất, trình quản lý mật khẩu trực tuyến là một chương trình hoặc dịch vụ đăng ký chứa tất cả mật khẩu của bạn trong một kho lưu trữ ảo được mã hóa trên máy tính hoặc đám mây. Một số dịch vụ này còn có tính năng lưu trữ thông tin cá nhân khác như câu hỏi bảo mật, thông tin thẻ tín dụng, v.v.

Về cơ bản, một trình quản lý mật khẩu trực tuyến “ghi nhớ” tất cả các mật khẩu khác nhau của các tài khoản vì vậy bạn có thể tạo ra những mật khẩu dài và bảo mật để truy cập vào các tài khoản trực tuyến của mình mà không cần phải ghi nhớ chúng. Trình quản lý mật khẩu đã trở thành một phương pháp hiệu quả nhất để bảo vệ cá nhân bạn và thông tin của bạn trên các nền tảng trực tuyến.

Ưu điểm của việc sử dụng trình quản lý mật khẩu trực tuyến

Có nhiều ưu điểm khi sử dụng trình quản lý mật khẩu trực tuyến:

Một mật khẩu dùng cho mọi tài khoản

Tính năng tối ưu và hấp dẫn nhất đó là thay vì phải nhớ hàng chục, thậm chí hàng trăm mật khẩu cho các tài khoản trực tuyến của mình, bạn chỉ cần nhớ một mật khẩu khi sử dụng trình quản lý mật khẩu trực tuyến. Đó là mật khẩu chủ, hay Master Password.

Master Password là mật khẩu dùng để mở khóa trình quản lý mật khẩu, nơi lưu trữ tất cả các mật khẩu khác của bạn.

Như vậy, bạn chỉ cần nhớ một mật khẩu duy nhất để mở khóa cho tất cả mọi tài khoản và dịch vụ trực tuyến của mình.

Cũng cần lưu ý thêm, sử dụng trình quản lý mật khẩu khác với việc sử dụng mật khẩu giống nhau cho nhiều tài khoản. Mặc dù kết quả cuối cùng đều là người dùng chỉ cần nhớ một mật khẩu, song vẫn có sự khác biệt giữa 2 hình thức này. Cụ thể:

  • Nếu sử dụng một mật khẩu giống nhau cho nhiều tài khoản không được khuyến khích, bởi nó có thể gia tăng rủi ro bảo mật cho người sở hữu. Chỉ cần một dịch vụ bị lộ dữ liệu, tất cả các tài khoản khác của người dùng cũng có nguy cơ bị lộ và xâm phạm.
  • Nếu sử dụng phần mềm quản lý mật khẩu, người dùng có thể tạo các mật khẩu an toàn và khác nhau cho tất cả các tài khoản online của mình – đảm bảo mức bảo mật cao nhất, mà vẫn chỉ cần nhớ một mật khẩu duy nhất, chính là Mật khẩu Chủ của trình quản lý mật khẩu (master password).

Mật khẩu được tạo tự động

Bạn gặp khó khăn trong việc nghĩ ra mật khẩu mới và bảo mật? Một số người thậm chí có thể cố gắng tạo mật khẩu mới bằng cách nhấn ngẫu nhiên các phím trên bàn phím của họ nhưng việc này vẫn tạo được một mật khẩu do cách bố trí các phím.

Một trong những lợi ích của trình quản lý mật khẩu là chúng không chỉ lưu trữ tất cả các mật khẩu của bạn mà còn có thể cung cấp mật khẩu được tạo tự động cho bạn. Mật khẩu được tạo tự động bao gồm chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt để tránh các mô hình mật khẩu dễ nhận dạng. Dịch vụ này sẽ giúp bạn tránh trùng lặp với những mật khẩu mà bạn đã sử dụng trước đây. Đồng thời bạn sẽ tiết kiệm thời gian khi phải tự mình tạo mật khẩu an toàn.

Tính bảo mật cao hơn các lựa chọn khác

So với các lựa chọn khác, trình quản lý mật khẩu là một lựa chọn có bảo mật tốt hơn. Ví dụ, viết mật khẩu trên một mảnh giấy hoặc lưu mật khẩu vào một tài liệu trên máy tính sẽ gây ra rủi ro bởi vì việc lưu trữ kiểu này có thể dễ dàng bị người khác phát hiện.

Hoạt động trên tất cả thiết bị của bạn

Một ưu điểm khác (tùy thuộc vào dịch vụ bạn chọn) là trình quản lý mật khẩu hoạt động trên hầu hết hoặc tất cả các thiết bị của bạn: máy tính xách tay, điện thoại di động, máy tính để bàn, v.v. Nghĩa là ngay sau khi bạn tạo tài khoản đăng nhập mới hoặc thay đổi mật khẩu hiện tại, trình quản lý mật khẩu sẽ ngay lập tức cập thay đổi trên tất cả các thiết bị. Không quá khi nói rằng trình quản lý mật khẩu đơn giản hóa cuộc sống của bạn.

Có thể chia sẻ với người đáng tin cậy

Trình quản lý mật khẩu trực tuyến có thể là cứu cánh trong trường hợp bạn không thể tự mình truy cập vào tài khoản của mình. Ví dụ: nếu bạn mất khả năng lao động do chấn thương hoặc bệnh tật, hoặc bạn qua đời, việc sở hữu một trình quản lý mật khẩu trực tuyến có thể giúp thân nhân hoặc người phụ trách tài khoản của bạn tiết kiệm thời gian và bớt đi căng thẳng. Một số trình quản lý mật khẩu trực tuyến thậm chí còn cung cấp cho bạn quyền giới hạn nội dung “người đáng tin cậy” của bạn có thể nhìn thấy khi họ đăng nhập. Điều này có thể giúp bạn và những người được giao phó xử lý công việc của bạn yên tâm rằng họ có thể truy cập vào thông tin quan trọng khi cần giúp đỡ.

Nhược điểm của việc sử dụng trình quản lý mật khẩu trực tuyến

Mặc dù việc sử dụng trình quản lý mật khẩu trực tuyến được khuyến nghị là phương pháp tốt nhất, nhưng có một số nhược điểm bạn cần lưu ý.

Rủi ro do Đăng nhập một lần (Single Sign-On)

Chỉ với một mật khẩu để truy cập vào toàn bộ danh mục thông tin đăng nhập riêng tư của bạn, bạn hay trình quản lý mật khẩu của bạn có thể bị tấn công khiến mọi tài khoản của bạn bị xâm phạm và có thể dẫn đến gian lận danh tính. Để giúp ngăn chặn điều này, hãy đảm bảo triển khai xác thực đa yếu tố (multi-factor authentication) trên trình quản lý mật khẩu của bạn.

Một điều duy nhất dẫn đến thất bại

Nếu bạn lưu trữ tất cả mật khẩu của mình vào trình quản lý mật khẩu thì bạn có thể đối mặt với rủi ro khủng khiếp nếu bạn quên mật khẩu của chính trình quản lý. Nếu bạn quên mật khẩu này, bạn sẽ không thể truy cập vào toàn bộ các tài khoản.

Vì lý do bảo mật và riêng tư, các trình quản lý mật khẩu được thiết kế theo phương pháp zero-knowledge, tức là chính các nhà phát triển (hay công ty sở hữu phần mềm quản lý mật khẩu) cũng không thể biết hoặc cấp lại mật khẩu chủ cho bạn.

Một số trình quản lý mật khẩu như Locker cho phép bạn thiết lập một cụm từ gợi ý để bạn tự nhắc nhở chính mình khi bạn không may quên mật khẩu. Tuy vậy, lợi ích luôn đi kèm rủi ro, để tận hưởng được lợi ích tuyệt vời của việc sử dụng trình quản lý mật khẩu, tốt nhất bạn không nên quên mật khẩu chủ.

Đòi hỏi sự tiếp thu và vận dụng

Việc chuyển tất cả các mật khẩu sẽ mất thời gian và bạn sẽ phải học lại quy trình truy cập vào các tài khoản của mình. May thay, nhiều trình quản lý mật khẩu trực tuyến đơn giản hóa quy trình này bằng các plugin trình duyệt.

Sử dụng trình quản lý mật khẩu tốn chi phí

Mặc dù có một số trình quản lý mật khẩu trực tuyến miễn phí cung cấp các tính năng đơn giản, nhưng những tính năng tốt nhất, toàn diện nhất thường tính phí thường niên hoặc các phí đăng ký khác. Có vẻ như đây là một khoản chi phí không cần thiết, nhưng hãy cân nhắc với việc bạn sẽ tốn bao nhiêu tiền để khắc phục hậu quả khi bị ai đó đánh cắp danh tính nếu các mật khẩu của bạn bị xâm phạm.

Các trình quản lý mật khẩu trực tuyến tốt nhất

Có một số loại trình quản lý mật khẩu khác nhau, nhưng về cơ bản chúng đều có chức năng như nhau. Dưới đây là một số trình quản lý mật khẩu chúng tôi thích sử dụng:

Bitwarden là một dịch vụ cung cấp lựa chọn cả miễn phí và tính phí với giá cả phải chăng, chỉ bắt đầu từ 10 USD hàng năm. Ứng dụng này rất phù hợp nếu bạn chỉ muốn một trình quản lý mật khẩu đơn giản, dễ hiểu, đồng bộ trên tất cả các thiết bị và có thể chia sẻ với gia đình hoặc những người đáng tin cậy khác. Bitwarden còn cung cấp xác thực đa yếu tố nhằm tăng cường bảo mật thông qua tầng miễn phí của họ.

LastPass cung cấp phiên bản miễn phí của trình quản lý mật khẩu cho điện thoại di động hoặc máy tính để bàn của bạn. Nếu bạn muốn phần mềm này đồng bộ hóa trên tất cả các thiết bị, bạn phải trả phí đăng ký 36 USD hàng năm. Phiên bản tính phí cho phép bạn chia sẻ thông tin truy cập tài khoản với những người đáng tin cậy, đồng thời cung cấp xác thực đa yếu tố và 1GB trong bộ nhớ được mã hóa.

1Password cũng là một trình quản lý mật khẩu trực tuyến dựa trên đăng ký, đồng bộ hóa trên tất cả các thiết bị của bạn. Phần mềm này cho phép chia sẻ với tối đa 5 người trong gia đình cũng như người truy cập để nắm thông tin cụ thể mà bạn muốn chia sẻ như là mật khẩu Wifi hoặc mã báo động tại nhà. Xác thực đa yếu tố cũng bao gồm trong các gói cước dịch vụ. Sau khi dùng thử bản miễn phí, bạn sẽ trả phí dịch vụ khoảng 36 USD hàng năm.

Việc xác định trình quản lý mật khẩu trực tuyến tốt nhất cho nhu cầu của bạn có thể rất khó khăn, nhưng chúng tôi khuyến nghị bạn nên bắt đầu đơn giản. Nếu bạn chưa quen với toàn bộ khái niệm về quản lý mật khẩu trực tuyến, thì cách tốt nhất là bắt đầu bảo mật thông tin của bạn bằng các mật khẩu phức tạp và đa dạng. Hãy tạo ra bất cứ những mật khẩu nào tốt hơn so với việc sử dụng tên chó của mình cho mỗi tài khoản trực tuyến. Bạn sẽ cảm thấy tự tin và an toàn hơn, đồng thời người thân của bạn cũng sẽ cảm thấy yên tâm. Đây là việc đôi bên cùng có lợi.